| |
|
Wat is dyslexie?
Dyslexie betekent letterlijk niet kunnen lezen. Met dyslexie bedoelt men lees- en spellingproblemen. Lees- en spellingproblemen kunnen ook los van elkaar voorkomen. Normaal gesproken kennen kinderen na enkele maanden leesonderwijs in groep drie (of al eerder) de letters van het alfabet. Dan zijn hun hersenen zo ver ontwikkeld dat ze vormen kunnen herkennen als letters, en die letters vervolgens kunnen koppelen aan klanken. Kort daarna leren ze een woord in een keer herkennen en hoeven ze het niet meer letter voor letter te lezen. Ongeveer 10% van de leerlingen in groep drie is wat betreft hun ontwikkeling nog niet helemaal "klaar" voor het leren lezen en schrijven. Daar kunnen allerlei oorzaken voor zijn. Er hoeft dan nog geen sprake te zijn van dyslexie. Maar hulp is dan wel geboden om een achterstand in te halen of niet verder te laten oplopen en frustraties bij het kind te voorkomen. Gaat het kind niet vooruit ondanks alle extra inspanning en begeleiding, dan kan er sprake zijn van dyslexie. Dat komt voor bij ongeveer 3% van alle leerlingen. Het is dan raadzaam een deskundige psycholoog of orthopedagoog in te schakelen voor een individueel onderzoek.
De oorzaak
De precieze oorzaak van dyslexie is nog niet helemaal duidelijk. Men denkt aan (microscopische kleine) afwijkingen in de hersenen. Er staat wel vast dat er bij dyslexie sprake is van een flinke erfelijke factor.
De gevolgen
Dyslexie heeft niet alleen gevolgen voor het leren van de talen, maar in ons talige onderwijssysteem ook voor vakken waar veel lezen bij te pas komt. Leerlingen met dyslexie moeten daar, in vergelijking met hun klasgenoten met eenzelfde intelligentie, onevenredig veel energie in steken.
Bijkomende problemen
Dyslexie komt regelmatig voor in combinatie met andere stoornissen, zoals bijvoorbeeld spraak-/taalstoornissen, motorische stoornissen, ADHD ( aandachts- en concentratie- stoornissen, hyperactiviteit en impulsiviteit) of andere leerstoornissen zoals dyscalculie( hardnekkige rekenproblemen).
Diagnose en behandeling
De diagnose wordt gesteld na individueel onderzoek door een deskundige psycholoog of orthopedagoog. In dit onderzoek wordt de aard en de ernst van het probleem vastgesteld. Mede afhankelijk van de vraagstelling is dit een onderzoek van één of twee dagdelen. Bij de aangesloten instituten van het Dyslexie-Dyscalculie Netwerk Twente is het mogelijk dit onderzoek uit te laten voeren. Vaak hebben (basis)scholen al een deel van dit onderzoek uitgevoerd en kan hiervan gebruik gemaakt worden. In dit geval is het mogelijk een beknopt psychologisch onderzoek uit te voeren.
Er is geen vorm van behandeling of therapie bekend waarmee het leesprobleem volledig wordt opgelost. Er moet zowel door het kind als de remedial teacher hard worden gewerkt voor het bereiken van resultaat. De behandeling van leerproblemen heet remedial teaching. De aard en de frequentie wordt in overleg met ouders en de school vastgesteld. Door regelmatige (schriftelijke en/of mondelinge) rapportages worden ouders en de school op de hoogte gehouden van de voortgang.
Dyslexieverklaring
Wanneer dyslexie is vastgesteld hoort bij het rapport van de deskundige ook een dyslexieverklaring die recht geeft op verschillende faciliteiten in het onderwijs. De bekendste daarvan is extra tijd bij proefwerken en examens. De dyslexieverklaring kan alleen afgegeven worden door een daartoe gerechtigde orthopedagoog of psycholoog. De bij de aangesloten instituten werkzame deskundigen mogen deze verklaring afgeven. |
|
Wat is dyscalculie?
Dyscalculie betekent letterlijk niet kunnen berekenen. Kinderen met dyscalculie hebben problemen met het leren van bepaalde basisvaardigheden van het rekenen.
Tot de basisvaardigheden van het rekenen behoren:
• het leren van de betekenis van getallen en hoeveelheden
• het leren van rekenprocedures
• het ruimtelijke inzicht
Soms heeft een kind met dyscalculie extra problemen met een van de
bovengenoemde basisvaardigheden. Vaker is er sprake van een
combinatie.
De oorzaak
Over de oorzaak van dyscalculie bestaat nog onvoldoende duidelijkheid. Bij sommige soorten van dyscalculie zou een erfelijke factor een rol kunnen spelen omdat het bekend is dat dyscalculie vaak in families voorkomt. Ook problemen met het kortetermijn-geheugen kunnen een rol spelen.
De laatste jaren is er gelukkig veel onderzoek gedaan naar de oorzaken van dyscalculie en wordt steeds duidelijker wat dit probleem precies inhoudt.
Anders dan bij dyslexie zijn er nog weinig maatregelen waar kinderen met dyscalculie gebruik van kunnen maken in het onderwijs.
Diagnose en behandeling
De diagnose wordt gesteld na individueel onderzoek door een deskundige psycholoog of orthopedagoog. In dit onderzoek wordt de aard en de ernst van het probleem vastgesteld. Vooral een diepgaande procesanalyse van het rekenen is hierbij van belang. Mede afhankelijk van de vraagstelling is dit een onderzoek van één of twee dagdelen. Bij de aangesloten instituten van het Dyslexie-Dyscalculie Netwerk Twente is het mogelijk dit onderzoek uit te laten voeren. Vaak hebben (basis)scholen al een deel van dit onderzoek uitgevoerd en kan hiervan gebruik gemaakt worden. In dit geval is het mogelijk een beknopt psychologisch onderzoek uit te voeren.
Dyscalculie is een lastig probleem, maar door een goede behandeling is het in veel gevallen wel mogelijk om een belangrijke vooruitgang te boeken. Deze behandeling heet remedial teaching. Tijdens de remedial teaching wordt ook gewerkt aan het leren omgaan met hulpmiddelen zoals de rekenmachine.
De aard en de frequentie van de behandeling wordt in overleg met ouders en de school vastgesteld. Door regelmatige (schriftelijke en/of mondelinge) rapportages worden ouders en de school op de hoogte gehouden van de voortgang.
De gevolgen
Wanneer dyscalculie niet wordt herkend kan er een verkeerd beeld ontstaan van de capaciteiten van de leerling en de achtergrond van de rekenproblemen. Het kind kan daardoor onnodig veel moeilijkheden ondervinden bij het uitvoeren van rekenbewerkingen, het leren van wiskunde en andere vakken. Dit kan talent frustreren en emotionele gevolgen hebben, zoals bijvoorbeeld faalangst of depressiviteit. Op tijd ingrijpen is daarom erg belangrijk.
Dyscalculieverklaring
Binnen het onderwijs wordt nog weinig gewerkt met een dyscalculieverklaring, mede door de nog geringe bekendheid met deze mogelijkheid. Zoals echter dyslectische kinderen enorm veel baat kunnen hebben bij een dyslexieverklaring, kunnen ook kinderen met dyscalculie profiteren van extra faciliteiten en maatregelen. De aangesloten instituten kunnen een dyscalculieverklaring afgeven. |
|
|
